خبرنگار و گزارشگر اجتماعی

یادداشت ها ،گزارش ها ،عکس ها و مقالات درج شده در نشریات و خبرگزاری ها

ازاغتشاش در مترو تا نماد های فراماسونری در گفت و گو با «محسن هاشمی»
نویسنده : علی البرزی - ساعت ٩:۳٧ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳٩٠
 

آقایان ! مدیران فعال را به فتنه ربط می دهند

متن زیر آخرین مصاحبه محسن هاشمی مدیر عامل سابق متروی تهران است که یک هفته قبل از استعفایش از مدیر عاملی مترو در دفتر کارش انجام شده ، محسن هاشمی در این مصاحبه به بیان ناگفته هایی از دوران مدیریت بر مترو و روابط حاکم بر مجموعه راه آهن شهری تهرات و دولت پرداخته است.

علی البرزی/هفته نامه شما

اشاره :

*حکایت دور ودراز متروی پایتخت
حکایت دور و دراز راه اندازی متروی پایتخت به زمانی باز می گردد که این شهر تنها جمعیتی دو میلیونی را میزبانی می کرد، از سال 1337 و در طول سال های بعد مترو دار شدن پایتخت آرزویی بزرگ بود.
گرچه رژیم شاه در سال های آخر خود به این مهم پرداخت اما با وقوع انقلاب اسلامی و شروع جنگ تحمیلی پروژه متروی پایتخت در همان گام نخست متوقف شد.
سرانجام در تاریخ 5 /11 /63 آیت الله هاشمی رفسنجانی در سخنانی راه اندازی قطار شهری را یک ضرورت مهم دانست ، از همان سال بود که چرخه ساخت متروی پایتخت وارد مرحله جدیدی شد و عملیات اجرایی مترو از سال 1365 آغاز شد و در نهایت در سال 1374 با خرید تجهیزات ثابت و متحرک خطوط 1،2 و 3 متروی پایتخت راه اندازی شد.
از سال 74 تا 89 متروی تهران فراز و و فرودهای بسیاری از پشت سرگذاشته و گه گاه با حاشیه هایی هم مواجه شده است، این حاشیه ها که در برخی موارد بر متن اصلی فعالیت های مترو هم اثرگذار بوده ، در دولت های نهم و دهم به اوج خود می رسد و بودجه و واگذاری امکانات از طرف دولت برای توسعه مترو به عنوان دغدغه اصلی مدیران شرکت راه اهن شهری تهران مطرح می شود.
این دغدغه هنوز هم با وجود تصویب قانون حمایت از حمل و نقل ریلی در مجلس وجود دارد و به نظر می رسد این موضوع تا حد زیادی با مسائل و حاشیه های سیاسی مرتبط شده است که در این بین ضررو زیان اصلی ناشی از گسترش نیافتن مترو متوجه مردم خواهد شد.
*****************************************************************

*آقای مهندس هاشمی ! شما در تاریخ  دوم خرداد ماه سال 89 در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر اعلام کردید که تا پایان سال جاری 15 کیلومتر مترو درتهران خواهیم داشت و در حقیقت 15 کیلومتر به مجموع خطوط مترو اضافه می شود ، آیا این وعده شما در این تاریخ محقق شده است؟

به نکته مهمی اشاره کردید، بله! این موضوع تحقق پیدا کرده و تا آخر سال 89، 15 کیلومتر خطوط مترو در اختیارشهروندان قرارخواهد گرفت، سال 89 از میدان انقلاب تا میدان آزادی به طول 6 کیلومتر را در مرحله بعد راه اندازی می کنیم و تست های گرم این خط انجام شده که به زودی هم به بهره برداری خواهد رسید.
علاوه بر این مسیر قیطریه به تجریش و خیابان دربند را که درحدود 2 کیلومتر است و در حال حاضر مرحله ریل گذاری را می گذراند، تا آخرسال تست گرم این خط هم انجام می دهیم.
مسیر جنوب خط یک از مرقد امام تا کهریزک هم از جمله خطوطی است که به طول 25 کیلومتر افتتاح می شود و در نهایت مترو ازمیدان آزادی به شما اتوبان کرج می رود و تقاطع خط ها در ایستگاه اکباتان کامل مورد بهره برداری قرارمی گیرد که این خط هم حدود 4 کیلومتراست .

* یعنی طبق برنامه 15 کیلومتری که وعده دادید ، محقق می شود؟

برنامه ای که آقای قالیباف چندی پیش به آن اشاره داشتند، 15 کیلومتر تونل بود که ما از آن هم عبور می کردیم در حال حاضر بیش از 15 کیلومتر تونل ساخته ایم.
4 دستگاه    TBMوارد کشور شده که هر کدام سالی 5 کیلومتر تونل می سازد و در حال حاضر کار دو دستگاه افتتاح شد و دستگاه سوم به زودی تا اسفند ماه وارد ساختار می شود که نصب آن تمام شده است و دستگاه چهارم هم وارد کشور شده است، در نتیجه علاوه بر اینکه از مرز 15 کیلومتر در سال گذشته ایم به مرز 15 کیلومتر راه اندازی هم رسیده ایم.

محسن هاشمی+مترو+البرزی+مصاحبه+مشکلات مترو

البته باید به این نکته هم اشاره کنم که چنانچه اعتبارات مترو و بدهی ها از طرف دولتی به صورت کامل پرداخت شود ازاین هم جلوترخواهیم رفت و می توانیم تا مرز 30 کیلومتر در سال هم پیش برویم.

*خب! آقای هاشمی با وجود این همه پیشرفت در مترو و ساخت 15 کیلومتر تونل پس چرا هراز چند گاهی از طرف شما اعلام می شود که مترو در وضعیت خوبی قرار ندارد؟

من کی چنین صحبتی کردم.

*شما در مهرماه سال جاری در گفت و گویی با خبرگزاری ایلنا از تعطیل شدن مترو در سال آینده به دلیل پرداخت نشدن بودجه خبر دادید؟
ببینید، این پیشرفت ها در بخش زیربنایی است، شاید این شبه درذهن بسیاری از افراد هم به وجود آید که مترو تنها با پیشرفت های بخش زیر بنایی راه اندازی می شود، در بخش زیربنایی همانند ساخت تونل شهرداری سهم خود را به صورت مرتب پرداخت می کند، اما باید توجه داشت که متروتنها ساخت زیربنا ها نیست ، مترو تجهیزات هم می خواهد، درحال حاضر مشکلی که ما با آن مواجه هستیم و می خواهیم دولت به وعده های خود درباره مترو عمل کند اجرای قانون حمایت از حمل و نقل ریلی است.

* یعنی طبق قانون 50 درصد هزینه های مترو برعهده دولت است.
دقیقا! دولت طبق این قانون باید 50 درصد هزینه های مترو را که عمدتا در بخش زیربنایی است ، پرداخت کند.

*پس مشکل اصلی شما با دولت در بخش تجهیزات خطوط است.
بله! در حال حضر کیلومتر ها تونل زیرشهر تهران ساخته ایم، اما این تونل ها باید تجهیز شود، حداقل تجهیزات هم درآن نصب کرده ایم که خطوط راه بیفتد، اما ظرفیت خطوط بیش ازاین است و برای بهره برداری بهترازتمام ظرفیت، دولت باید سهم خود را بدهد تا بتوانیم بهترازظرفیت های موجود استفاده کنیم.
متاسفانه دولت در پرداخت سهم خودش در سال 89 خوب عمل نکرده و اینکه من می گویم احتمال تعطیلی مترو وجود دارد به این دلیل است، چرا که درحال حاضر به دلیل کمبود واگن در خطوط 1، 2 و 4 از تمام ظرفیت استفاده نمی شود.

ادامه مطلب..


*درمجموع برای بهره برداری کامل از این خطوط چه تعداد واگن نیاز است؟
برای خط 1 و 2، 6 قطار و خط 54 قطار دیگر نیاز داریم و خط 3 هم که به زودی راه اندازی می شود حداقل 50 قطار می خواهد.

*اما نمایندگان دولت در وزارت کشور و شواری عالی ترافیک نظر دیگری دارند، و دائما از کمک های دولت به مترو و حتی بیشتر از دولت های قبلی صحبت می کنند، دلیل اصلی این تفاوت نظرهای چیست؟
من این موضوع را قبول ندارم، آقایان می گویند که 9 برابر دولت های قبلی به مترو کمک شده است ، من در جواب این آقایان می گویم که چگونه است در زمان دولت های قبلی 80 کیلومترمترو راه اندازی کرده ایم و دراین دولت تنها 40 کیلومتر تا به امروز راه اندازی شده است.
اگر بودجه را داده اند ، کمک کرده اند ، چرا ما نتوانسته ایم خطوط را اضافه کنیم و مترو را گسترش دهیم.

*آقای مهندس! به نظر می رسد موضوع اختلاف مترو و دولت ناگفته هایی دارد که هیچ کدام از طرفین به آن اشاره نمی کنند، آیا در مجموعه شرکت مترو ناگفته هایی درباره این موضوع وجود دارد؟
نه ! به هیچ وجه، در این موضوع همه چیز مشخص است، باید یک کارشناس غیرسیاسی و یا مجموعه ای از کارشناسان زبده وغیرسیاسی این موضوع را بررسی کنند ، البته در حال حاضر هم سازمان بازرسی کل کشور و دیوان عدالت اداری گزارش های خوبی درباره وضعیت مترو و بودجه ای که خرج شده است، دارند که اینگونه صحبت ها را غیر واقع دانسته اند.

* چندی پیش علی مطهری نماینده مردم تهران در سوالی از وزیر اقتصاد خواستار توضیحاتی درباره پرداخت نشدن بودجه مترو شد که دکتر حسینی هم در پاسخ  مترو تهران را بزرگترین بدهکار بانکی دانست، شما چه جوابی برای این ادعای وزیر اقتصاد دارید؟

من لازم می دانم توضیحی درباره قانون استفاده از حساب ذخیره ارزی ارائه کنم، این قانون به صورت جامع تدوین و تصویب شده است که تسهیلات منظور شده به عنوان بخشی از سهم 50 درصد دولت تلقی شده و تضمین بازپرداخت آن به صورت 100درصد برعهده دولت خواهد بود، در قانون وزارت اقتصاد موظف شده منابع فوق را در سال 1389 در اختیار شهرداری های مربوطه قرار دهد.
لذا برداشت توسط دولت انجام می یگرد و آن را بابت سهم خود به مترو می پردازد و استرداد آن در سررسید های فرضی که دولت مشخص می کند به عهده خود دولت است در نتیجه اجرای قانون ربطی به بدهی های بانکی ندارد ، به خصوص که اعلام شده که بدهی های دولت به سیستم بانکی از بابت مترو پرداخت شده است.
من نمی دانم چرا اینگونه صحبت ها مطرح می شود، طبق قانون وزارت اقتصاد موظف به پرداخت بودجه است و ما هم در مترو برای گسترش و پیشرفت درخواست اجرای قانون را داریم.

*آخرین رقم بدهی دولت به مترو چقدر است؟
در سال 89 دولت باید 1500 میلیارد تومان به مترو بدهد که از این رقم تنها 167 میلیارد تومان به حساب مترو واریز شده است ، بعنی تنها 13 درصد از بودجه مصوب پرداخت شده است.
دولت اگر بودجه مترو را در زمان خود پرداخت می کرد در حال حاضر از ظرفیت 4 میلیونی سفر در مترو حداقل بیش از 3 میلیون ظرفیت سفرداشتیم.

* فکر می کنید چرا بعد از مدت ها بحث و گفت و گو و درخواست مترو برای پرداخت بودجه هنوز هم دولت در پرداخت بودجه قانونی مترو کوتاهی می کند؟

مجلس طبق قانون برای مترو سالی 1500 میلیارد تومان بودجه مصوب کرده است ، 60 میلیارد تومان هم یارانه بلیط مصوب کرده که ازاین رقم تنها درزمستان 16 میلیارد واریزشده است ، به نظر شما چگونه می توان با این بودجه و هزینه های سرسام آور سیستم مترو را سرپا نگه داشت.
اگر هم درحال حاضر مترو سرپا است به خاطر حمایت های دکتر قالیباف از سیستم حمل و نقل ریلی بوده که در مقاطع مختلف به صورت بودجه و امکانات مالی تزریق شده است ، در حقیقت این روزها مترو تهران صورتش را با سیلی سرخ می کند تا سرپا بماند.
طبق قانون جامع مترو تهران در طول 5 سال آینده به 218 کیلومتر برسد و مطابق همین قانون دولت باید از حساب ذخیره ارزی 1000 میلییارد تومان بودجه لازم را در اختیار مترو قراردهد، ماشاالله دولت که نفت را خوب می فروشد، 500 میلیارد دلار هم به حساب ذخیره واریز شده و صندوق توسعه ملی هم پر پول است، پس چرا بودجه لازم را برای توسعه مترو در اختیار شهرداری قرار نمی دهند.

*آیا این درست است که شما در یکی از سخنرانی های خود در سال 89 از اغتشاش در مترو همزمان با هدفمندی یارانه ها خبرداده اید؟

نه! متاسفانه این را هم یکی از خبرگزاری ها به اشتباه منتشر کرد.

*یعنی این صحبت که بسیارهم حاشیه داشت را تکذیب می کنید؟

بله! البته این روزها در کشورازهر چیز کوچکی حاشیه درست می کنند، خودشان حاشیه درست می کنند و به دیگران نسبت می دهند، این موضوع برداشت نادرستی از صحبت های من بوده است.

*پس اصل موضوع چی بود؟

به طور طبیعی زمانی که درهای مترو بسته نشود و دو هزار نفردر یک ایستگاه نتوانند سوار شوند، فکر می کنید چه اتفاقی می افتد، درحال حاضر مترو چنانچه در یکی از خطوط مترو تهران سه قطار به صورت پشت سرهم وارد ایستگاه نشود، به اندازه یک نماز جمعه دانشگاه تهران مسافر در ایستگاه جمع می شود، حالا این جمعیت نتواند سوار شود ، فکرمی کنید چه اتفاقی می افتد؟
هر قطار مترو که به دلایل مختلف ازجمله نقص فنی، کمبود واگن وارد ایستگاه نشود به طورمیانگین 2 هزارنفر روی سکو تجمع می کنند، فرض کنید هر4 دقیقه قطاروارد ایستگاه نشود ، چه اتفاقی می افتد؟ یکباره 10 هزار نفر روی سکو تجمع می کنند.
متاسفانه تعدادی از افراد می خواهند با جملات بازی کنند ، از این صحبت هم درآن روز برداشت های نادرستی علیه من و مدیران شهرداری صورت گرفت، جوسازی برای وصل کردن برخی مدیران کشور به فتنه و مسائل پیرامون آن کار درستی نیست.

* آقای مهندس! ماجرای این نماد های فراماسونری در متروی تهران چه بود؟ شما از نصب این نمادها اطلاع داشتید؟

در این ماجرا هم تعدادی از افراد برخی ازنماد های داخل متروی ولیعصررا به نمادهای فراماسونری ها نسبت دادند، هنرمندی که این کاررا انجام داده بود، بعد ازاحضار توسط مسئولان امنیتی از کار خود دفاع کرد.
این شخص در توضیحات خود آورده بود که این چشم ها چشم خرد است و نماد فراماسونری نیست و اصلا نماد های فراماسونری را قبول نداشت، اما باز هم جوسازی هایی که صورت گرفت باعث شد تا نسبت به جمع آوری این نماد ها اقدام کنیم.
به نظرمن این موضوع آنقدر مهم نبود که یکی ازخبرگزاری ها نسبت به درج خبرهای مختلف پیرامون آن اقدام کرد، متاسفانه این روزها خیلی ها به دنبال چشم و از این جورچیزها هستند تا بلکه عملکرد افراد را زیر سوال ببرند.
 
* اگر موافق باشید برای اینکه وارد مسائل سیاسی نشویم ، درباره حوادث مترو در سال 89 گفت و گو کنیم ، در سال 89 حوادث مختلفی در مترو اتفاق افتاد، از جمله سقوط یک فرد نابینا از سکو و چندین مورد سقوط افراد در اثر ازدحام جمعیت ، آیا برای پیشگیری از اینگونه اتفاقات برنامه خاصی دارید؟

برای اینکه در اثر حادثه و یا ازدحام جمعیت خطر سقوط از سکوها به وجود نیاید ، پیشنهاداتی درباره به کارگیری شیشه های محافظ و همان pcd مطرح شده است .
البته باید به این نکته هم اشاره کنم که در متروهای کشورهای دیگر کمتر از 10 درصد از این وسیله حفاظتی استفاده می کنند، مترو های شلوغ هیچ کدام این حفاظ را ندارند، اما کشورهایی که از این حفاظ ها استفاده می کنند به دلیل این است که کشورشان دارای هوای شرجی و گرم است و باری خنک کردن محیط ایستگاه از این حفاظ ها استفاده می کنند.

* با توجه به این صحبت شما مترو تهران نیازی به اینگونه حفاظ ها ندارد؟
ما برای متروی تهران بررسی هایی انجام دادیم و مناقصه هایی هم برگزار شده است که به زودی در تمامی ایستگاه ها نصب خواهد شد، البته باید توجه داشت که برای نصب این حفاظ ها باید دو مرحله کار انجام شود در مرحله اول  نیازمند تامین قطارهای مورد نیازمترو و کاهش بارجمعیتی مسافراست، درحال حاضربا سرفاصله هردودقیقه یک قطار امکان نصب چنین سیستمی وجود ندارد، در مرحله دوم باید سیستم های سیگنالینگ مترو ارتقاء پیدا کند و در حقیقت این سیستم ها با سیستم گارد حفاظتی تطبیق داده شود.  
درشرایط کنونی تصمیم گرفته شد که برای نصب این حفاظ ها به صورت مرحله ای با مطالعه دقیق وضعیت قطارها اقدام شود.

*اجرای کامل این طرح چقدر هزینه دارد؟
قراربر این شد تا چنانچه استارت طرح زده شد، برآورد بودجه شود و دولت و شهرداری این بودجه را در اختیار مترو قراردهند، سیستم حفاظت افراد در ایستگاه ها بسیار گران است.

* آقای هاشمی! خبرهای مختلفی مطرح می شود مبنی بر اینکه سال آینده با توجه به اجرای فاز اصلی هدفمند سازی یارانه ها قیمت بلیط مترو یکباره افزایش چشمگیری خواهد داشت ، آیا شرکت مترو برنامه خاصی برای افزایش بلیط دارد؟
ببینید، قیمت بلیط مترو را شواری شهر تصویب می کند، طبق اعلام این شورا اگر درسال آینده کمک های دولت برای توسعه مترو انجام نشود، برای جبران هزینه های یارانه بلیط مترو حذف خواهد شد، تازه این در شرایطی است که هنوزما قیمت تمام شده برق مصرفی، تجهیزات ساخت تونل مثل سیمان و آهن آلات را بعد از برداشتن یارانه نمی دانیم، مترو تهران تابع شواری شهر است و در حال حاضر هم افزایش قیمتی قطعی نیست.

*و اما تلخ ترین و شیرین ترین خاطره فرزند آیت الله هاشمی رفسنجانی و مدیر عامل مترو در سال 89 :

کوتاهی دولت در پرداخت بدهی های مترو و اجرای قانون برداشت از حساب ذخیره ارزی تلخ ترین خاطره من و رسیدن به خودکفایی 90 درصدی مترو در سال 89 شیرین ترین خاطره من است.

*پرحاشیه ترین مراسمی که درآن شرکت داشتید ؟
من اصلا اهل حاشیه نیستم ، کار خودم را انجام می دهم.

*و جالب ترین مراسمی که درآن شرکت داشتید ؟
یادم است که در جلسه انجمن مهندسین ایران سخنرانی داشتم که در این جلسه خیلی مورد تشویق حضار قرارگرفتم.

*راستی آقای هاشمی ! ماجرای گیر افتادن شما در یکی از تونل های مترو واقعیت دارد؟
 بله! دریکی ازبازدیدها که روزجمعه انجام می دادم، درهنگام سرکشی درچاله بزرگی افتادم و تمام لباس‌هایم کثیف شد، اما در یکی دیگر ازبازدید‌ها به تنهایی وارد تونل در حال ساخت شدم که ناگهان برق‌ها قطع شد و من درتاریکی مطلق گیر افتادم و درنهایت به سختی بعد از 3 ساعت توانستم از تونل نجات پیدا کنم.

*در آن زمان ترسیده بودید؟
خیلی ترسیده بودم. در یک تونل عظیم با حشرات موذی و جانورانی همانند جغد و موش واقعاً ترسیده بودم.

*پس معلوم شد که مدیر عامل مترو از تاریکی می‌‌ترسد؟
نه از تاریکی نمی‌‌ترسم، اما تاریکی تونل به همراه موش و روباه و جغدهایی که در تونل‌ها هستند واقعاً ترسناک است.

*و آخرین صحبت شما در سال 89 با مردم و مدیران دولتی و شهری:
 در حال حاضر مترو با سرعت بالایی در حال گسترش است ، انتظار داریم که دولت محترم به صورتی عمل کنند که جلوی این سرعت گرفته نشود، چرا که مترو و گسترش آن یک نیاز واقعی جامعه است ، ساخت مترو مساوی است با عدالت ، لذا همه باید کمک کنند که سرعت ساخت مترو در تهران نه تنها کاهش پیدا نکند بلکه روز به روز هم بیشتر شود.
به نظر من مترو یک افتخار ملی است ، من نگران هستم که با لج بازی های سیاسی روند توسعه مترو کند تر شود البته امیدوارم که این اتفاق نیفتد، چرا که در این صورت ضررو زیان اصلی متوجه مردم می شود.
در سال های گذشته دولت از طریق تریبون های مختلف بارها اعلام کرده که صندوق ذخیره ارزی پر است، صندوف توسعه ملی پر است، از آن طرف هم در حال تحریم هستم و نمی توانیم ازوام های خارجی استفاده کنیم، معتقدم که به صلاح کشور نیست که بخشی از درآمد های حاصله از فروش نفت را به مترواختصاص ندهیم.