خبرنگار و گزارشگر اجتماعی

یادداشت ها ،گزارش ها ،عکس ها و مقالات درج شده در نشریات و خبرگزاری ها

سردار کمالی در گفت و گو با «جوان» خبرداد
نویسنده : علی البرزی - ساعت ۱٠:۳٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۸٩
 

برخورد با سربازان فراری از سال آینده

علی البرزی/جوان

هرساله در ماه‌های آخر سال جوانان زیادی در انتظار خبرهای تازه درباره خدمت وظیفه عمومی هستند، جوانانی که در فروردین سال بعد به سن مشمولیت می‌رسند و باید خود را برای اعزام به ادارات وظیفه عمومی معرفی کنند، این دسته از افراد هر ساله در چنین روزهایی اخبار مربوط به سربازی را با دقت و اشتیاق خاصی دنبال می‌کنند‌. برای اطلاع از آخرین شرایط و مقررات سربازی و تغییرات احتمالی از سال آینده گفت‌وگویی مشروح با سردار موسی کمالی، جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح انجام داده‌ایم، در این گفت‌وگو کمالی به بخش‌هایی از تغییرات قانون نظام وظیفه در سال آینده و سؤالات شما خوانندگان عزیز پاسخ داده است.

*سردار! مدتی است که مباحثی درباره طرح خوشایند‌سازی سربازی‌‌ در بین جوانان نقل می‌شود، اما از طرف مسئولان ستاد کل نیروهای مسلح بارها وجود چنین طرحی تکذیب شده، ماجرای این طرح چیست و از کجا این موضوع نقل محافل شده است؟

من هم همانند شما و دیگر دوستان جوان، زمزمه‌های این طرح را در محافل و مجالس مختلف شنیده‌ام، اصلاً در مجموعه ستاد کل نیروهای مسلح چنین طرحی وجود ندارد. من نمی‌دانم برای اولین‌بار چه کسی این طرح را مطرح کرد و با چه هدفی مطرح شد، مطرح شدن چنین شایعاتی باعث می‌شود هر شخصی از دید خودش خوشایند‌سازی را تعریف کند.

*اما سردار! فکر نمی‌کنید جوانی که از خانواده‌اش جدا می‌شود و دوران سربازی را به دور از خانه می‌گذراند، نیازمند برنامه‌های مشخص و درحقیقت خوشایند‌سازی سربازی است؟
بله، صددرصد همین طوراست، اما اینکه تعدادی ازافراد با مقاصد خاص شایعاتی را درجامعه پخش کنند که به دور از واقعیت باشد این پذیرفته نیست، در نیروهای مسلح طرحی به نام «خوشایندسازی» وجود ندارد، اما اصل موضوع خوشایند‌سازی منتقی نیست، خوشایند‌سازی سربازی در قالب طرح‌ها و برنامه‌های مشخصی در حال اجراست.

سردارکمالی+البرزی+سربازی+خدمت وظیفه عمومی+پادگان*نزدیک به یکسال از زمان تصویب طرح جامع سربازی در مجلس توسط نمایندگان می‌گذرد، اما تا به امروز اجرای این طرح با تأخیر همراه بوده، ‌ سرانجام این طرح چگونه می‌شود؟
نزدیک به یکسال پیش درجلسات مختلف کارشناسی طرحی تحت عنوان «طرح جامعه تحول خدمت وظیفه عمومی» در قالب لایحه‌ای به مجلس تقدیم شد و بعد از چند ماه بررسی این طرح به تصویب نهایی نمایندگان رسید و برای اجرا به دولت ابلاغ شد، اما در حال حاضر به دلیل بارمالی که این طرح دارد، اجرای آن همچنان از طرف دولت با تأخیر همراه بوده است، البته امیدواریم که سرانجام این طرح تا پایان سال مشخص شود و بتوانیم آن را از ابتدای سال آینده اجرایی کنیم.

*فکر نمی‌کنید که درباره این طرح و تغییراتی که با اجرای آن در بخش‌های مختلف خدمت وظیفه عمومی اعمال می‌شود، اطلاع‌رسانی کافی به جامعه انجام نشده است؟
یکی از سیاست‌های ستاد کل نیروهای مسلح دربحث سربازی این است که درباره مقررات جدید خدمت سربازی تا زمان نهایی شدن و اجرا و برای جلوگیری از هرگونه ابهامی خودداری کند، درباره طرح جدید سربازی هم به دلیل اینکه تاکنون دولت آمادگی خود را اعلام نکرده، اطلاع‌رسانی دقیقی به جامعه انجام نشده است.

*سردار! با اجرای این طرح کدام بخش‌های خدمت وظیفه عمومی دچار تغییرات می‌شود؟
با توجه به پیش‌‌بینی‌های انجام شده در صورت اجرایی شدن طرح جامع سربازی تمامی بخش‌ها از اعزام گرفته تا آموزش و معافیت‌ها و برخورد با سربازان فراری تغییر می‌کند.

*منظور شما چه تغییراتی است؟
در حال حاضر نمی‌خواهیم درباره این تغییرات خبری را اعلام کنیم.

*اما جناب کمالی! جوانان زیادی در حال حاضر مشتاق شنیدن خبرهای تازه درباره سربازی هستند، آنها را در انتظار نگذارید.
من به چند نمونه که امکان دارد اشاره می‌کنم، برای مثال در بخش اعزام درحال حاضر طبق قانون هر فرد ذکور ایران در فروردین سالی که وارد 18 سالگی می‌شود، به عنوان مشمول شناخته خواهد شد، بنابراین فردی که متولد اسفند است، در فروردین مشمول می‌شود، طبق قانون جدید افراد در ماهی که به سن 18 سالگی می‌رسند مشمول هستند، بنابراین متولد اسفند ماه در همان اسفند به سن مشمولیت می‌رسد.

*خب! این موضوع چه تأثیری در بحث اعزام دارد؟
با اجرای این بند از قانون جدید فردی که به طورمثال اسفند متولد شده درهمان ماه هم به سن مشمولیت می‌رسد و با این وجود 11 ماه در شمول قانون نیست و برای درس خواندن و فعالیت‌های دیگر فرصت دارد یا یکی دیگر از تغییرات جدید مربوط به زمان احضار مشمولان است، در قانون فعلی اشاره شده است، زمانی که فرد از سوی نظام وظیفه احضار می‌شود باید بلافاصله خودش را برای اعزام معرفی کند، اما در قانون جدید آمده است که افراد دیپلم و فوق دیپلم به بالا یکسال فرصت دارند تا از زمان احضار خودشان را معرفی کنند، این تغییرات برای افراد زیر دیپلم شش‌ماه فرصت گذاشته است.

*به نظر شما آثار و پیامد‌های این تغییرات در بحث سربازی چگونه خودش را نشان می‌دهد؟
طبق پیش‌‌بینی‌های انجام شده با اجرایی شدن این تغییرات افراد مرتکب غیبت کمتری می‌شوند و آمار سربازان فراری به شدت کاهش خواهد داشت و مشمولان فرصت بیشتری برای ادامه تحصیل خواهند داشت.

ادامه دارد...


*یعنی می‌توان نتیجه گرفت که از ابتدای سال آینده شاهد تغییرات گسترده‌ای در بحث سربازی در کشور باشیم؟
بله، چنانچه دولت آمادگی خود را اعلام کند و بار مالی طرح تأمین شود و در نهایت از ابتدای سال 90 وارد فاز اجرایی این قانون شویم، شاهد تغییرات گسترده‌ای در نظام وظیفه عمومی خواهیم بود که در زمان اجرا اطلاع‌رسانی دقیق و شفافی به خانواده‌ها و جوانان صورت خواهد گرفت. البته باید به این نکته هم اشاره کنم که با توجه به تهدیدات مختلفی که درحال حاضر در کشور وجود دارد، در مباحث آموزش سربازان هم با اجرای قانون جدید تغییراتی اعمال می‌شود که از آن جمله می‌توان به بسط و گسترش آموزش‌های عقیدتی- سیاسی با توجه به تهدیدات نرم اشاره کرد.

*سردار! «غیبت و فرار»، دو واژه‌ای هستند که همواره درمباحث سربازی مطرح می‌شود، بسیاری از جوانان به دلیل ناآگاهی در ورطه فرار یا غیبت‌های طولانی گرفتار می‌شوند، آیا برای کاهش آمار غیبت‌ها یا سربازان فراری هم برنامه‌ای دارد؟
بله، صددرصد برای سربازان فراری برنامه ویژه‌ای داریم، ‌ طبق قانون افرادی که در زمان احضار یا اعزام خودشان را معرفی نکنند، سرباز غایب و سربازانی که به هر دلیل در زمان خدمت از پادگان‌ها و مراکز آموزشی فرار کنند، سرباز فراری به حساب می‌آیند. در حال حاضر آمار سربازان فراری به شدت کاهش یافته؛ چراکه در سال‌های گذشته شرایط سربازی به صورتی تغییر داشته که سربازان کمتر به فکر فرار از خدمت بوده‌اند، آمارهای موجود نشان می‌دهد که سربازان غایب 13 درصد از کل جمعیت سرباز نیروهای مسلح را تشکیل می‌دهند که این افراد به دلایل مختلف در زمان‌های تعیین شده خودشان را معرفی نکرده‌اند، در قانون جدید که به زودی اجرایی می‌شود، جرائم سنگینی برای سربازان فراری و غایب در نظرگرفته‌ایم، چنانچه فردی تا سه ماه مرتکب غیبت شود، برابر با سه ماه اضافه خدمت دارد، اما چنانچه این مدت غیبت فرد افزایش یابد و سه ماه تا یکسال غیبت داشته باشد، اضافه خدمتش تا شش ماه حساب می‌شود. در مرحله آخر هم اگرغیبت فردی برای اعزام به خدمت بیش از یکسال شد علاوه براینکه باید شش ماه اضافه خدمت را تحمل کند، به عنوان سرباز فراری به حساب می‌آید و به محاکم قضائی معرفی می‌شود.

*محرومیت‌های اجتماعی هم در نظرگرفته شده است؟
محرومیت‌های اجتماعی طبق قانون برای سربازان فراری برقراراست، برای مثال بانک‌های دولتی از سال آینده حق پرداخت هیچگونه وام یا تسهیلاتی را به سربازان فراری ندارند، شهرداری‌ها هم حق اعطای مجوز برای اشتغال به این افراد را ندارند.

*در حال حاضر بسیاری از سربازان فراری در شرکت‌های خصوصی اشتغال دارند، برای این گروه چه فکری کرده‌اید؟
برای این گروه طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده شرکت‌های خصوصی که این افراد را به کار می‌گیرند، اگر برای بار اول باشد باید هزینه یک سرباز را به حساب دولت واریز کنند و چنانچه برای بار دوم و بیشتر شد باید هزینه سه سرباز را پرداخت کنند و در نهایت باید یادآورشوم که ستاد کل نیروهای مسلح برای حفظ عدالت در سربازی و پایمال نشدن حقوق افرادی که به خدمت اعزام می‌شوند، برنامه‌های مفصلی برای برخورد با سربازان فراری دارد.

*سردار!‌ نحوه تقسیم مشمولان در پادگان‌ها و مراکز نظامی یکی از دغدغه‌های اصلی جوانان ‌ است، برای ‌ ‌حفظ عدالت در تقسیم مشمولان چه برنامه‌ای در سال آینده دارید؟
ستاد کل نیروهای مسلح به دو دستگاه اجازه داده که برای انجام امور اداری خود نسبت به جذب سرباز اقدام کنند، وزارتخانه‌های مختلف و چند سازمان دولتی و بنیاد تعاون می‌توانند طبق سهمیه اختصاصی از سرباز استفاده کنند، سالانه به طورمیانگین 30 تا 35 هزار نفر سرباز به دستگاه‌های دولتی می‌دهیم تا برای امور اداری خود استفاده کنند.

*اما جناب کمالی! فکر نمی‌کنید این شرایط باعث شود تا برخی بی‌عدالتی‌ها و پارتی‌بازی‌های اداری در بحث جذب سرباز هم به وجود آید؟
سؤال خوبی پرسید، ما برای ادارات دولتی و وزارتخانه‌هایی که برای کارهای روزمره خود سرباز می‌گیرند، یکسری قوانین و شرایطی گذاشته‌ایم:
1- سرباز باید از اقوام درجه یک، سببی یا نسبی دستگاه اداری نباشد
 2- سرباز متأهل باشد
 3- سرباز تحت پوشش کمیته امداد یا سازمان بهزیستی باشد
4- از ایثارگران باشد
5- در نهایت بورسیه یا سهمیه سازمان مورد نظر باشد. یعنی اینگونه نیست که هر سازمانی با دلخواه خود سرباز جذب کند.

*سردار! به تازگی ایمیل‌هایی برای تعداد زیادی از جوانان ارسال می‌شود تحت عنوان آموزش«سرباز صنعت» ماجرا این نوع سربازی چی است؟
من درهمین مصاحبه اعلام می‌کنم که اصلاً چیزی به نام سرباز صنعت وجود ندارد، متأسفانه تعدادی از مدیران و مسئولان وزارتخانه‌ها بدون هماهنگی طرح‌های پیشنهادی خود را در رسانه‌ها اعلام می‌کنند و همین موضوع باعث ایجاد سؤالاتی در ذهن جوانان می‌شود، حتی مدتی پیش خبرهایی درباره به کارگیری سرباز معدن، سرباز مسجد، سرباز جنگل و... داشتیم که بدون دلیل از سوی یکی ازمدیران وزاتخانه‌ای اعلام شده بود. اما مواردی که به طوررسمی وجود دارد، یکی سربازمعلم و دیگری سرباز تعاون یار است که برای سرباز معلم سالانه تعدادی از جوانان را برای کمک به بحث آموزش در مناطق محروم در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار می‌گیرند، تعدادی هم تحت عنوان سرباز هیئت علمی به وزارت علوم و تعدادی هم تحت عنوان سرباز تعاون یار به وزارت تعاون می‌دهیم‌ .

*آقای کمالی، شما بارها اعلام کرده‌اید که خرید خدمت سربازی به کلی منتفی‌ است سؤالی که در بین بسیاری از جوانان مطرح می‌شود، این است که چرا در یک برهه زمانی این طرح اجرا شد، آیا درآن زمان موضوع اجحاف در حق دیگران مطرح نبود؟
باید به این نکته متذکر شوم که برنامه و سیاست‌هایی که درباره سربازی وضع می‌شود، در چارچوب فرامین و مقرراتی است که از سوی فرماندهی کل قوا اعمال می‌شود، اما در سال‌های گذشته برخی ازمقررات همچون خرید خدمت سربازی در جایی دیگر تصویب شده است، زمانی مجلس وقت طرحی را درباره خرید خدمت سربازی به تصویب رساند و دولت وقت هم از این طرح حمایت کرد، در آن زمان ستاد کل نیرو‌های مسلح به‌رغم مخالفتی که با این طرح داشت، اما برای کمک به دولت وقت در راستای سیاست‌های فرماندهی کل قوا در آن زمان مخالفتی نکرد، اما بعد‌ها با پیگیری‌های ستاد کل، نمایندگان مجلس هم به این نتیجه رسیدند که این طرح اجحاف در حقوق بخش از سربازان و جوانان است و در نتیجه طرح خرید خدمت سربازی برای همیشه منتفی شد.